Şeri Fıçıları Ve Viskiye Olan Etkileri
Şeri Fıçıları Ve Viskiye Olan Etkileri
“Bir akşamüstü şeri içmemiş insan, sabah hiç roman okumamış biri gibidir.”
–Sonbahar Quarteti, Barbara Pym


Merhaba, 

Şeri fıçıları, viski dünyasının belki de en nadide fıçı türlerinden ün salmış ve kendine sağlam bir yer edinmiştir. 

Genellikle “şeri fıçısının etkisi ile” veya “şeri fıçının bıraktığı notalar ile” gibi söylemler, viski tadım notlarında çok fazla karşımıza çıkar. Bu yazıda şeriye ve şeri fıçılarının türlerine göre viskilere olan etkilerinden bahsedeceğim.  Konuyu iyice kavramak için önce bilmemiz gereken ilk nokta doğal olarak şeri (sherry) nedir? 

İspanya’nın güneyinde, Jerez De La Frontera bölgesinde özel bir üretim tekniği ile ismini duyuran bir şarap türüdür. Ancak sadece bu bölgede sınırlı kalmayarak üretim alanlarını genişletmiştir. Şeriyi, şarap dünyasındaki kardeşlerden ayıran etkenlerden en önemlisi, mayalandırılmış şarabın kısa bir süre açık hava ile temas ettirilerek üzerinde bir küf oluşumuna izin verilmesidir. Bu sürece flor ismi verilir ve biyolojik olarak yaşlandırılan şarap ile oksidasyon yöntemiyle yaşlandırılan şarap olarak kendi içinde ikiye ayrılır. Bazı durumlarda, mayalanan şeri şarapların içerisine brendy ismi verilen likör ekleniyor ve alkol oranı %17’lere çıkartılıyor.

İkinci ayrıştırıcı özelliği ise şeri üretiminde kullanılan Solera yöntemidir. Viski dünyasında ilk aklımıza gelen, ki bu yöntemi ilk defa kullanması ile bu haklı ünü hakeden, Merhaba Viski atölyelerinde konuklarımıza sıklıkla tattırmaktan keyif aldığım Glenfiddich 15 Solera Vat deneyimlemiş dostlarımız, bu terimi hatırlayacaklardır.

Her ne kadar üzerine kitaplar yazılacak kadar ayrıntılı ve derin bir yöntem olsa da, rom üretiminde de tercih edilen bu süreç çok kısaca şöyle işler:  İçlerinde aynı türde fakat farklı yıllandırma sürelerinde olan şarap fıçıları, en yaşlısı en aşağıda kalacak şekilde mahzenlere yerleştirilir.


14 Ağustos 2016, Merhaba Viski Atölyesi, Avantgarde Hotel, İstanbul

En yeni üretilmiş şarap fıçıları ise en üstte kalır. Bağbozumu zamanı geldiğinde ve yeni fıçılar mahsen kapısında beklerken, en aşağıdan alınan (%10 ve %30) fıçılar şişelenmek üzere, bir üstte yer alan fıçılar ile birlikte evlendirilir (aynı yerde karışıtılır).

Daha sonra bu şaraplar, bir üstteki bekleyen fıçılar ile evlendirilir ve bu işlem en tepeye kadar devam eder. Yani eğer 8 katmanlı bir Solera mahzeni kurulmuş ise, şişelenen şeri şarapların yaşı 8 ila 10 yaş arasında değişir. En yaşlıdan en gence kadar şeri içeren şişeler de her şişelenme farklı lezzetlerde olacak şekilde sürprizlere gebe, içinde tecrübenin güvenilirliği ve gençliğin enerjisini birleştirecek şekilde marketlere sürülür. 

Solera hakkında daha fazla araştırma yapmak isteyenler, bu kitaptan faydalanabilirler.


The Glendfiddich Damıtımevi, Solera Tankı, İskoçya

İskoçya’da viski üzerine kanunlarda (The Scotch Whisky Regulations 2009) şeri üzerine veya şeri fıçı kullanımı üzerine özel bir madde bulunmaz. Bununla beraber İspanyol kanunlarına göre (Consejo Regulator) bir şarabın “şeri” olması için İspanya’nın güneyinde bulunan “Şeri Üçgeni” bölgesinde üretilmesi gerekmektedir.


Şeri Üçgeni, WineCellarPlus

Şeriyi kafamızda canlandırabildiysek, -hatta benim tüm viski dostlarına tavsiyem mutlaka birkaç şişe şeri şarabı bulup aynı viskide yaptığımız gibi detaylı ve hakkı verilmiş tadım yapmalarıdır- viskiye olan etkilerine geçebiliriz.  Şişelenen şeriler, boş fıçılarını dünyanın en iyi viski üreticilerine gönderirler ve fıçının macerası yeni bir boyut kazanarak sürmeye devam eder.  

İspanya’dan Portekiz’e de devam eden şeri üretimleri, tek bir adet fıçı türünde gerçekleşmez. Yani aslında bizim “şeri fıçısının etkisiyle” yorumunu yaptığımız bir viskinin aslında hangi “şeri fıçısının etkisi?” sorusunu da sormamızı gerektirir. 

En yaygın olarak kullanılan altı adet şeri fıçı türü vardır ve bunların tümüyle de viski dünyası çok yakından ilgilenir. Tümünü tek tek tanıtırken, kolaylık olması açısından “en iyi veya en pahalı değil” ancak hemen herkesin bildiği viski örneklerini de size derlemeye çalıştım. 

1:  Oloroso şeri fıçısı 

Viskiye verdiği kızıl ve kehribar renk tonları ile bilinir. Burun ve damakta ise kompleks notalar sağlar. Geniş yemiş ailesi ve orman meyveleri, buna dahildir. 

Bilinen örnekler: Aberlour A’Bunadh, Macallan 12, Glenmorangie Lasanta


02 Haziran 2016, Merhaba Viski Atölyesi, Avantgarde Hotel, İstanbul

2: Pedro Ximenez (Viski şişelerinde kısaca PX olarak geçer) 

Viskiye verdiği kehribar renkler ile bilinir. Burun ve damakta ise tatlı notalar sağlar. Kuru meyveler, tatlı şuruplar ve orman meyveleri tatları bırakır.  

Lagavulin The Distiller’s Edition, Kavalan Solist,


İstanbul Viski Kulübü Lagavulin Dikey Tadımı, Temmuz 2016

3: Fino 

Viskiye parlak sarı rengi sağlar. Taze meyveler, şekerli notalar ve meşe kokusu geçirgenliği bulunur. Diğer şeri fıçılarına göre daha hafif etki yapması ile bilinir. 

Kavalan Solist Fino, Tomatin 12 Fino 

4: Manzanilla 

Viskiye parlak sarı renk sağlar. İyodik, yosun, kabaca denizi andıran tatlar bırakır.  Islay viski damıtımevlerinin de tercihlerindedir. 

Bruichladdich Manzanilla 1998, The Ardbeg Ardbog, Bunnahabhain 16 Manzanilla 

5:  Palo Cortado 

Viskiye, yıllandırma süresine göre açıktan koyuya kahverengi bir renk etkisi bulunur. Rengin aksine, şekerli, tatlı notalar sağlar. Tatlı baharatlar, tarçın, vanilya zenginleştirmesi yapar.  

Glengoyne Cask Finish 1999 ,  Navazos Palazzi Palo Cortado(İspanyol single malt), Bruichladdich Valinch 

6: Amontillado 

Vİskiye kehribar rengi kazandırır.  Asidik, kuru, hafif tatlı notaları sağlar.  

Laphroaig Cairdeas 2014,  Glenkinchie Distiller’s Edition 1994, Deanston 11 yıllık, Arran 1999 Yıldönümü Ekspresyonu 

Şeri fıçıları, damıtımevlerinin ürettikleri viskileri başından sonuna dek yıllandırdığı fıçılar da olabilir, eski burbon veya yeni meşe fıçılarda beklettiği viskileri son 6 ay, 1 veya 2 yıl için aktadıkları fıçılar da olabilir.  Başından sonuna kadar şeri fıçısında bekletilen viski üreten damıtımevlerinin ilklerinden biri The Macallan'dır dır.

Macallan'ın Türkiye macerasına göz atmak isterseniz bu yazıya geçebilirsiniz.

Şeri fıçılarının önemi, viski dünyasında ironik bir şekilde şarap dünyasından daha fazla değerlidir.

Viski dolu günler dileğiyle,

Ozan Vural
info@viskigurme.com
2018 © ViskiGurme