İskoçya Viski Bölgeleri 3: Islay Adası Bölgesi

İskoçya Viski Bölgeleri 3:  Islay Adası Bölgesi
Merhaba, İskoçya viski bölgelerini ayrı ayrı kaleme almamıştım, bu seride o bölgelerin özelliklerini ve bazı çok yazılmayanları sizlerle paylaşmak istedim. Öncelikle İskoçya’da resmi olarak beş farklı bölge bulunduğunu söylemek gerekiyor.

Bunlar, Highland, Islay, Lowland, Campletown ve Speyside.

Serinin ilk yazısına Highland Bölgesi ile başlamıştık, sonra ise hemen altındaki, ülkenin ise en güneyindeki Lowlands Bölgesi ile devam etmiştik.

Bu yazıda ise kendine münhasır viskileri ile nam salmış, küçük bir ada olmasına rağmen gerek viskilerinin popülaritesi gerek üretim hacmi bakımından ayrı bir bölge olarak kabul edilen Islay Adası'ından bahsedeceğim. Bu ada için Hebridler'in Kraliçesi betimlemesi de kullanılır genelde. Hebridler denilen bölge İskoçya'nın batı kıyılarında, Britanya Adası'nın en eski kayalarının bulunduğu adalar topluluğuna verilen bir isim aslında.


İskoçya viski bölgeleri

Bu kimi adeta ıssız diyecebileceğimiz kadar az yerleşimin olduğu adaların bir kısmı karaya yakın, bir kısmı ise daha açıklarda yer almaktadır. Bu nedenle İskoçlar adaları adlandırmak için genelde iki grubu ayırır. İç Hebridler Skye Adası (Talisker'den hatırlayabiliriz), Mull Adası (Tobermory'den hatırlayabiliriz), Islay Adası, Jura Adası, Staffa Adası ve diğer küçük adacıklar. Dış Hebridler Levis Adası, Harris Adası, Berneray Adası, Kuzey Uist Adası, Güney Uist Adası, Barra Adası, St Kilda Adası'dır.


Bowmore Damıtımevi, Islay Adası

Islay Adası'na özel olarak bakarsak, 620 km2 büyüklüğünde, Büyük Britanya’nın en büyük 7. adası. MÖ 10.800 yılından beri yasam oldugu belirtiliyor. 1.yy’a ait yazılı kayıtlar mevcut. Yaklaşık 3500 kişiyasiyor. Ortalama en yüksek sıcaklık 11 derece , en düsük sıcaklık 6 derece. Pagan inancından Hristiyanlıga geçiyorlar, yine bu adanın çok uzun yıllar boyunca Viking hakimiyeti altında hayat sürdüğünü de eklemek isterim.

Her ne kadar is kokulu olmayan viski üretimi dahi de olsa, bizim Yalova'dan daha küçük bir kilometrekareye sahip bu adanın isli viskileri onu meşhur eden nadir özelliklerinden biridir.

Malt üretilirken arpaları kurutmak için kullandıkları turba (bazen torf denir) yani İngilizce'de peat dedikleri bir tür yer üstü kömürü, yakıldığında çıkardığı muazzam is kokusunu arpalara da sindirir ve damıtım sonrasında dahi bu koku fıçıda dinlenme süresini de umursamadan viskinin içinde kalmaya devam eder.

Daha da ayrıntılı açıklamak gerekirse turba, ölü bitkilerin su altında kalıp karbon miktarı artarak kömürlesmis maddelerden biri. Turbayı diger yogun karbon içeren maddelerden ayıran özelligi karbon miktarıdır. Karbon miktarı %60 ise turba, karbon miktarı %70 ise Linyit, karbon miktarı %80–90 ise Tas kömürü, karbon miktarı %90-95 ise Antrasit adını almaktadır.


Caol Ila Damıtımevi, Islay Adası, İskoçya

Aklınıza gelebilir, bu kadar meşhur viskileri olabiliyorsa, neden İskoçya'nın diğer bölgelerindeki damıtımevleri de turba kullanmıyor diye sorabilirsiniz. Kullanıyorlar elbette, hatta bazı damıtımevleri daha çok miktarda turba yakıyor ancak bu küçük adada doğal olarak oluşan turbanın fizyolojik yapısı, ana karanın turbalarından daha farklı ve daha çok is kokusunu ortaya çıkarıyor. 

Bugün Islay Adası'nda 9 aktif damıtımevi bulunmakta.

Yeni damıtımevlerinin ise üretimi devam etmektedir. Dünyaca ünlü bu damıtımevlerine göz atacak olursak;
  • Bowmore
  • Bruichladdich
  • Caol Ila
  • Kilchoman
  • Ardbeg
  • Laphroaig
  • Lagavulin
  • Bunnahbahain 
  • Ardanhoe (henüz yeni olduğu için viskisi piyasaya sürülmedi)
  •  
Çok sık söylendiği gibi bu damıtımevlerinin çoğu "ya çok seveceğiniz ya da nefret edeceğiniz" koku ve tat profillerini bünyelerinde barındırırlar. Bunun öncelikli nedeni bahsettiğimiz gibi maltın kurutulurken turba kullanılması olmasına rağmen, damıtımevlerinin doğal sularını çektiği akarsu ve göllerin de aslında birer turba kaynağı olması ve kullandıkları suların dahi hafif isli olmasıdır. 



Laphroaig turba yatakları

Ülkemizdeki viski severlerin de epey severek tükettiği bu viskilere olan yatkınlığımız, bizim de atalarımızdan miras kalan önce ateş, sonra mangal tutkusu olduğunu düşünürüm her zaman. Dünyanın her tarafında isli viski çok popüler olmuyor, kimi toplumlar daha naif ve çiçeksi tatları severken kimileri de vahşi, isli ve tuzlu profilleri daha çok tercih ediyor.


Ardbeg'in aynı isimde bir viskisine de isim babalığı yapan, Uigedail Gölü, Islay Adası

Çok sorulduğu için eklemek isterim, Boşnak etleri, füme kırmızı etler, somon veya diğer balıkların fümesi gibi iyodik ve tuzlu eşlikçiler çok yakışıyor olsa da, Islay Adası viskilerinin yanında kurutulmuş veya taze meyvelerin de güzel bir karşıtlık dengesi kurduğunu düşünüyor. Bazen benzer tat profillerinde değil de karşıt profillerdeki eşleşmeler daha çok hoşuma gidiyor. 


Her kış üç defa gerçekleştirdiğim Islay Viskileri Atölyesi'nden bir kare, Ocak 2020.

ABD'li ünlü sunucu Johnny Carson'un çok sevdiğim bir sözü ile bitireyim, "Mutluluk, bir şişe viski, az pişmiş bir biftek ve bifteği verebileceğiniz bir köpeğiniz olmasıdır." 

Slainte

Ozan,
info@viskigurme.com
2020 © ViskiGurme